Çoğul gebelikler

Son 20 yıl içinde çoğul gebelik sıklığı, özellikle yardımla üreme tekniklerine bağlı olarak ve ileri yaşta doğum yapma nedenli belirgin şekilde artmıştır. Gebeliklerin yaklaşık % 1-2'si çoğul gebeliktir.Erken tanı önemlidir. Ayrıntılı ve dikkatli değerlendirme protokolleri, doğum sonuçlarını iyileştirebilir.

İkiz gebeliklerde erken doğum ve çeşitli gelişme bozuklukları, doğum sonrası problemlerin ve ölümlerin en büyük nedenleridir.

 

İkiz Gebelik Çeşitleri: 

  • Dizigot, tüm ikiz gebeliklerin 2/3'ünü oluşturur. Yaş, aile kökeni,aile öyküsü ve doğum sayısı etkendir.
  • Monozigot, gebeliklerin 1/250'şinde görülür. Yaş ve aile kökeni etkilemez, rastlantısaldır, yardımla üreme teknikleri ile olasılık artar.
  • İkiz gebeliklerde hem anne adayı hem de yenidoğan komplikasyonları belirgin şekilde artar.

 

Çoğul Gebelik Komplikasyonları:

Anne için:  

  • Gebelikte ve doğumda kanama
  • Bebeğin eşinin erken çözülmesi
  • Suyunun az veya çok olması
  • Yüksek tansiyon
  • Suların erken gelmesi
  • Erken doğum riski ve erken doğum
  • Operatif doğum
  • Müdahaleli doğum
  • Kansızlık

 

Fetus ve Yenidoğan için :

  • Düşük/kaybolan ikiz
  • Doğumsal anomaliler
  • Doğum travması
  • Uyumsuz büyüme
  • İkizden ikize transfüzyon sendromu
  • Kansızlık
  • Bulantı ve kusma yoğun olabilir
  • Annede beslenme problemleri
  • Kordon komplikasyonları
  • Gelişme geriliği (rahim içi)
  • Anne karnında ölüm
  • Düşük doğum ağırlığı
  • Duruş anomalileri

 

 

İkiz gebelik tanısını koymada en iyi yöntem ultrasondur. İlk üç aylık sürede ikizlerden biri spontan kaybolabilir (Vanishing). Kesenin görüldüğü durumlarda % 50'ye yakın gerçekleşebilir. Embriyo yapısı oluştuktan sonra bu durum % 20'lere düşer. İleri anne yaşında da bu durum artar. Geride kalan fetüsün durumu iyi olabilir.

İkizlerin yaklaşık %30'u monozigotk, %70'i dizigotiktir. İkizlerde, yukarıda sayılan komplikasyon sıklığı nedenli, anne ve bebek ölümleri yüksektir.

 

Monozigot (Tek yumurta ikizleri) ikizler, tek spermle döllenen tek yumurtadan oluşurlar. Daha sonta tekrar bölünerek ikiz gebelikleri oluştururlar(Olasılığı 2-4/1000 gebelikte). Bunların kromozomları, cinsiyetleri ve fizik karakterleri aynıdır, bu nedenle tek yumurta ikizleri olarak adlandırılırlar.

Döllenmeden sonra ilk 3 gün içerisinde tekrar bölünme olursa diamniyotik dikoryonik (iki amniyon kesesi, iki plesenta), 4-8 günler arasında bölünme olursa diamniyonik  monokoryotik (iki amniyon kesesi, tek plesenta), 8 - 12 gün arasında olursa monoamniyotik monokoryonik (tek amniyon kesesi, tek plesenta) ikiz gebelik olur. En sık görülen diamniyotik monokoriyoniktir. 12. günden sonra olan bölünmelerin sonucu ise siyam ikizleri (yapışık ikizler) oluşur. 

 

Dizigot ikizler, iki farklı yumurtanın iki farklı sperm tarafından döllenmesi sonucu oluşurlar. Bu yumurtalar kısa süre ara ile farklı kişilerce döllenebileceği gibi, aynı anda tek kişiden de dölleme gerçekleşebilir. Farklı kromozom yapıları ve cinsiyetleri vardır.İki plasenta veya iki birleşmiş plasenta vardır.

 

Günümüzde çoğul gebeliklerin takibi halen tartışmalıdır. Bu konuda tartışmasız tek durum erken teşhisin çoğul gebelik üzerine olan faydasıdır.

 

İkiz Gebelikte Takip Nasıl Olmalı?

  • Erken tanı
  • Gereğinde genetik tanı amaçlı amniyosentez
  • Beslenmenin düzenlenmesi
  • Yatak istirahati
  • Gereğinde serklaj uygulaması (rahim ağzını dikmek)
  • Erken doğumu önleyici tedbirler almak
  • Çoğul gebeliklerde redüksiyon (fetüs sayısını azaltma)
  • İyi planlanmış doğum eylemi
  • Donanımlı merkez seçimi

 

Çoğul gebeliklerde (3 ve üstü) bebek sayısını azaltmak, olası komplikasyonların en aza indirgenmesi amaçlı yapılan bir işlemdier (Fetosit). Genelde 10-13 haftalar arası yapılan bir işlemdir. Bu işlem esnasındaki düşük oranları da %8-10 olarak verilmektedir. Genellikle 2 fetus bırakılarak takibe devam edilir. Günümüzde tüp bebek uygulamaları çerçevesinde tek embriyo transferi yasallaştığı için 2'den fazla fetüs oranı da düşmektedir. Bununla birlikte çoğul gebelik komplikasyonlarının  önüne geçmek mümkün olacaktır.

Doğumun şekli, fetüs sayısına, önde gelen fetusun duruş pozisyonuna ve gebelik yaşına bağlıdır. Gebelik yaşı 34 hafta altı ise sezeryan doğum önerilir. Her iki fetüs baş baş gelişi ise de normal doğum öncelikle denenmelidir. Bu durum önde gelen fetusun ağırlığına göre de değerlendirilebilir.

 

Çoğul Gebelikte Doğum Komplikasyonları:

  • Duruş anomalisi
  • Kordon sarkması
  • Kordon dolanması
  • Birbirine kilitlenmiş ikizler (1/817)
  • Fetal kalp atımında düşme (AFD)
  • Doğum sonrası kanama

İkiz gebelerde erken tanı çok önemlidir. Ayrıntılı ve dikkatli değerlendirme, uzmanlaşmış kliniklerde takip doğum sonuçları iyileştirmede en büyük yardımcıdır.