Doğum Sonrası Aile Planlaması

Normal beslenen sağlıklı bir kadında emzirme döneminde emme refleksi ile doğurganlık baskılanır. Doğum sonrası adet görememe süresi, kişiden kişiye değişkenlik gösteren bir faktör olan emme refleksinin gücüne bağlıdır. Emziren kadınlarda doğum sonrası sıklıkla 8. haftada  bir vajinal kanama veya lekelenme gerçekleşir. Bu kanamanın ovulasyonla (yumurtlama) ile ilgisi yoktur. Emziren kadınların sadece %60'ı ilk 6 ay adet görmez. Bir yılın sonunda bu oran %35'e düşer.Daha sonraki dönemlerde hormonal denge gebelik öncesi  döneme yavaş yavaş geri dönmeye başlar. Emzirmeyi bırakan kadınların over fonksiyonları kısa sürede normale döner.Yumurtalıklarda follikül gelişimi başlar, ancak önceleri genelde düzenli yumurtlama gerçekleşmeyebilir. Emzirmenin bırakılmasından 14-30 gün sonra yumurtlama gerçekleşir. Ancak yumurtlama adet kanamasından önce gerçekleşebilir ve doğum kontrolü uygulanmazsa adetsizlik devam ettiği halde gebe kalmak mümkündür.

İdeali, postpartum muayenede doğum sonrası aile planlaması hakkında danışmanlık verilmesidir. Emziren kadınlarda kullanılacak aile planlaması yönteminin annenin emzirmesi üzerine olumsuz etkisi olmamalıdır. Bu olumsuz etkiler sütün azalması, sütün kalitesinin değişmesi, bebekte olumsuz etkilere sebep olması olarak sıralanabilir.

 

Doğum Sonrası Aile Planlaması Yöntemleri:

Laktasyon Amenoresi Metodu (LAM): Doğum sonrası adet görmeyen kadınlar anlamına gelir. Sadece anne sütü veren kadınlarda yumurtlama olasılığı %2-12 arasında değişir. Anne halen adet görmemelidir ve doğum engeç 6 ay önce gerçekleşmiş olmalıdır. Bebeğe ek gıda verilmeye başlanması ile tablo değişebilir ve gebe kalma oranı yükselir.


Bariyer Yöntemleri: Kondom, diyafram ve servikal başlık (ülkemizde yaygın değildir) ve sperm öldürücü etkili fitil ve kremler sayılabilir. Doğru kullanımda etkinlikleri yüksektir.


Rahim İçi Araçlar (RİA): Bazı ülkelerde doğumdan sonraki ilk 48 saat içinde bakırlı RİA'lar uygulanmaktadır. Normalde vajinal doğum sonrası 6 hafta, sezeryan sonrası 8 hafta sonra uygulanmalıdır. Emziren kadınlarda adet başlamış ise, gebelik olmadığından emin olunduktan hemen sonra uygulanabilir. Hormon içerikli RİA'lar da bir seçenektir. Bunlar yanında emziren anneler için aylık ve 3 aylık iğneler ve progesteron içeren implantlar ve vajene yerleştirilen hormon salgılayan halkalar önerilebilir.
Mini doğum kontrol hapları ve kombine doğum kontrol hapları da bir seçenektir.


Tüplerin Bağlanması: Aile planlamasını kapatmış çiftlerde, hem kadın hem de erkek için olan tüp bağlanması yöntemi de kalıcı bir yöntem olarak ve diğer metodlara uygun olmayan olgularda bir seçenektir