Gebelik ve Kalp Hastalıkları

Kalp hastalıkları, kalp problemi olmayan gebelerin %1-4'ünde görülür. Kardiyolojik problemi olan gebeler ise gebelik öncesi çok iyi bir değerlendirmeden geçirilmelidirler. Gebelik kalbin yükünü arttıran hiperkinetik bir durumdur. Kalp hastalığı olanlarda ekstra yüklenmelerden kaçınmalıdır.

Gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemlerde çok fazla kan dolaşımı ile ilgili değişiklikler olur. Bu değişiklikler gebeliğin 5-6. haftasında başlar, ikinci gebelik döneminde artar, bu dönemde klinik bulgular belirginleşir.

Gebelikte Hemodinamik Değişiklikler:

  • Kan hacmi %40-50 artar
  • Hemoglobin konsantrasyonu düşer (gebelik anemisi)
  • Maternal kalp hızında artış (kardiak output artışı)
  • Kalp atım volümünde artış (kalbin yükü artar)
  • Kan basıncı düşer (hormonel değişiklikler)
  • Doğum sırasında kan kaybı hemodinaminin bozulmasını hızlandırır
  • Doğum sonrası hemodinamik bozukluklar 3-4 hafta sonra eski haline döner.

Normal gebelikte sıklıkla halsizlik, çabuk yorulma ve nefeste azalma gözlenir. Bazen de fizyolojik kalpte üfürüm duyulur. Bu fazla volüm yüklenmesi sonucudur.

Non invazif tanı testleri, EKG, ekokardiyografi ve gereğinde akciğer filmi olabilir.

Gelişebilecek kardiyak ve yenidoğan komplikasyonlarının olasılığını öngörülmesinde 4 risk faktörü önem taşır:

  • Önceden geçirilmiş kalp hastalığı
  • Kötü kalp fonksiyonları ve siyanoz hali
  • Sol kalpte darlık
  • Sistemik kalp odacıklarının düzensiz çalışması (ventriküler disfonksiyon)

Gebelerde rastlanan kalp hastalıklarının %80'i romatizmal kalp hastalıklarıdır. Bunların %85'inde mitral kapakta, %10'unda aort kapağında ve %5'inde her iki kapakta birden tutulum olur.

%15 kadarı da doğumsal kalp hastalıklarıdır. Kalp odacıkları arası ters yönde kan akımı defektleri gibi.%5 kadarıda iskemik(kalp kasının kanlanma problemi), tirotoksik(guatr hastalıklarına bağlı) olarak karşımıza çıkar.

Gebelikte anneye bağlı kalp hastalıkları ve beraberindeki komplikasyonlar  risk gruplarına ayrılır: Düşük,orta ve yüksek risk grupları olarak değerlendirilir.

Gebelikte Kardiyak Komplikasyonlar

  • Akciğer ödemi ile birlikte sağ kalp yetmezliği
  • Aort darlıkları (sol kalp yetmezliği)
  • Eisenmenger Sendromu (Sağ ve sol şant varsa pulmoner yüksek tansiyon)
  • Fallot tetralojisi (çok seyrek)
  • Yapay kapaklarda tromboz
  • Kardiyomyopatiler
  • Aritmiler

Mümkünse kalp hastası bir kadın gebelik öncesi ayrıntılı değerlendirilmeli, gebelikte gelişebilecek anne ve bebek sağlığını  tehtid edebilecek riskler ve gebelik takibi hakkında bilgilendirilmelidir. Bu olgularda anne ve bebeğin ölüm riskleri hastalığın derecesine göre değişmekle birlikte, artmıştır. Hastalığın ağırlık dercesi erken belirlenmelidir. Gebelikte gerekli önlemler alınmazsa kalp- damar dengesi bozulabilir. Yüksek risk grubundaki hastalar kardiyak merkezi olan bir kurumda hatta 20. Gebelik haftasından itibaren yatarak takibe alınmalıdırlar. Evde takiplerde yatak istirahati sağlanmalı, gereğinde antikoagulan tedavi (kan sulandırıcı) uygulanmalıdır.

Doğumun şekli ve zamanına kardiyologlarla diyolog halinde karar verilmelidir. Bu olgular kardiyalog, anestezi uzmanı ve kadın-doğumcudan oluşan bir ekip tarafından takip edilmelidir. Genellikle vajinal doğum ilk tercih olmalıdır.