Kan Uyuşmazlığı (Rh Uyuşmazlığı)

Rh geni bir çift kromozom üzerinde yer alır. Altı adet Rh antijeni vardır (C,D,E,c,d,e).

D ve d en önemlileridir, buna göre Rh Negatif (-) veya Rh Pozitif (+) tanımlamaları yapılır.

Kadının Rh Negatif (-) olma durumunda eşi Rh Pozitif (+) ise kan uyuşmazlığı söz konusudur. Kadının ve eşinin birlikte Rh Negatif (-) olmaları bir sorun yaratmaz.
Rh Pozitif (+) anne Rh faktörüne karşı immunize edilemez. Çocuğu ve kendisi için sorun teşkil etmez. Ancak Rh Negatif (-) bir kadın, Rh Pozitif (+) bir kanla karşılaşırsa problem olabilir.
Rh Negatif (-) bir kadın Rh Pozitif (+) hücrelerle iki şekilde temasa girebilir:
Rh Pozitif (+) bir bebekten alyuvar geçişi; Bu durum gebelikte herhangi bir kanama sonrası, bir düşük sonrası, dış gebelik, isteğe bağlı kürtaj, amniyosentez sonrası olabilir. Fakat en sık doğum evresinde, plasenta ayrımından sonra görülür.
Tam olmayan cross-match ile yapılan kan transfüzyonu sonrası gelişebilir.
İlk gebelikte kanama gibi problem olmadığı sürece doğuma kadar antikor oluşumu olmaz. Bu sebeple ilk gebelikteki bebek genelde etkilenmez.
Fakat ilk doğum sonrasındaki gebeliklerde, fetüs Rh-pozitif ise en küçük fetomaternal kanamalar bile majör sekonder antikor cevabını tetkleyebilir. Yüksek miktarda immunglobulin G plasentayı geçerek, artarak giden ciddi Rh hastalığına yol açabilir. Sonuç olarak:

  • Bebekte anemi (kansızlık)
  • Hiperbilirubinemi (doğum sonrası bebekte sarılık)
  • Bebekte anne karnında ödem gözlenebilir.

Anemi yerterince ciddi ise bebek anne karnında ölebilir. Bebek hidrops fetalis denen, anemi, karaciğer ve dalak büyümesi ve ödem ile doğabilir. Doğum sonrası uzun süren ağır sarılık bulguları olabilir.

Anti-D immünglobülin (kan uyuşmazlığı iğnesi) şu durumlarda verilir:

  • Kürtaj sonrası
  • Amniyosentez sonrası
  • Gebelikte herhangi bir kanama veya düşük tehtidinde

Risk altındaki bebek, annede Rh taraması ve anti-D antikor taraması ile ve ultrasondaki fetal bulgularla tespit edilir. Tipik ultrason bulguları, bebekte akciğer veya karın içine ödem, asit, karaciğer ve dalad büyümesi, kalp büyümesi olabilir.

Tanıda annenin daha önceki gebeliklerinin öyküsü, kan transfüzyonunun olup olmadığı, sarılıklı bebek öyküsü, bebekte kan değişiminin sorgulanması veya ölü doğum öyküsü varlığı çok önemli kriterlerdir.

 

Tedavi

Doğum mutlak donanımlı bir merkezde planlanmalıdır.

  • Anne karnında iken kan transfüzyonu
  • Doğumun planlanması
  • Doğum sonrası bebeğin kanının değişmesi
  • Doğum sonrası fetoterapi uygulanabilir.