Polihidramnios-Oligohidramnios

Amniyotik sıvı (anne rahminde bebeğin içinde geliştiği sıvı) fetal dokuların ve sıvıların analizi için değerli bir kaynaktır. Anne karnında bebeği harici travmalara karşı koruyan bir yastık görevi görür. Bebeğin rahatça hareket edebileceği bir ortam olup, özellikle erken gebelikte  fetal akciğer gelişimi için  gereklidir. Arrıca fetal besin kaynağıdır.

Geç gebelik döneminde amniyotik boşluğa sıvı giriş ve çıkışını sağlayan altı yol mevcuttur:

  • Bebeğin böbreklerinden atılan sıvı
  • Bebeğin akciğerlerinden atılan sıvı
  • Bebeğin içinde bulunduğu sıvıyı yutması
  • Bebeği saran zarlardan geçen sıvı (intramembranöz geçiş)
  • Rahim duvarından olan sıvı geçişi
  • Bebeğin ağız ve burnundan  salgılanan sıvılar

Gebelerde amniyotik sıvı hacmi(ASH) ultrasonografi gibi noninvaziv bir yöntemle ölçülebilir. ASH gebelikle birlikte artış gösterir. Bu artış erken dönemlerde 10ml./hafta iken 19-20 haftalar arasında 50-60 ml/hafta olur. 34. Haftadan sonra ASH azalmaya başlar.

Amniyotik sıvının miktarı klinik olarak önemlidir.

Polihidramniyos: 32-36 haftalar arasında 1.5-2lt.'den fazla ise veya ultrasonda dört kadran ölçümü DP>8cm. ise; gebeliklerin %0.2-3'ünde görülür.

Polihidramniyosda anneye bağlı nedenler:

  • Şeker hastalığı (%5-13 oranında gelişir)
  • Bağımlılık yapan ilaçlar(kokain, eroin...)
  • Lithium tedavisi

Bebeğe bağlı nedenler :

  • Bebekte yutmayı engelleyen hastalıklar
  • Barsak geçişini engelleyen durumlar (tıkanıklık/atresiler)
  • Yemek borusuna dıştan bası yapan kitleler (tümör/herni)
  • Fetal anomaliler/ Kromozom bozuklukları
  • Sentral sinir sistemi bozuklukları
  • Bebek böbreklerinden fazla idrar atımı (hormonal ve böbrek hastalıkları)
  • Ağır fetal anemiler
  • Bebekte kalp yetmezliği
  • Konjenital enfeksiyonlar (sifiliz, viral hepatitler)
  • İkizden ikize transfüzyon sendromu

Polihidramniyosta anneye ait komplikasyonlar rahim duvarının gerilmesine bağlı olarak gelişir. Karında rahatsızlık hissi, nefes almada güçlük, rahimde hassasiyet, plasentanın erken ayrılması, doğum sonrası kanamalar, erken doğum riski, suyun gelmesiyle birlikte kordon sarkması riski, duruş anomalisine bağlı olarak sezeryan oranlarında artış, annenin böbreklerine olan bası nedenli sık idrar yolu enfeksiyonları, gözlenen komplikasyonlardır.

Polihidramniyosta erken doğuma bağlı gelişen en önemli riskler:

  • Bebek ölümleri/%5-30
  • Anomalili bebek varlığında bebek ölümü/ %87
  • Kordon sarkması
  • Plasentanın erken ayrılması
  • Bebeğe giden kan akımında azalma, oksijen yetersizliği

Tanıda ayrıntılı ultrason (özür oranını belirleme), karyotipleme ve enfeksiyon varlığının araştırılması, annede şeker yüklemesi ve kan uyuşmazlığının tespiti çok önemlidir. Tüm bunlar prognozu belirler.

Tedavide amaç anneye ait semptomları azaltmak, gebelik süresini uzatmaktır. Ayrıca mutlak gerktiğinde anneyi rahatlatmak amaçlı ultrason eşliğinde fazla sıvı aspire edilebilir, ancak olası komplikasyonlar gözardı edilmemelidir (enfeksiyon, plasentanın erken ayrılması gibi).

Oligohidramniyos: Amniyos sıvısının 32-36 haftalarda 0.5lt.'den az olduğu durumlardır.

Sebepleri:

  • Erken suların gelmesi (PPROM)  %5-44
  • Anne karnında gelişme geriliği (IUGR)
  • Günü geçmiş gebelikler
  • Konjenital malformasyonlar %51
  • Bebekte böbrek anomalileri (polkistik böbrek,böbrek agenezisi,böbrek yollarında darlık veya yokluğu, enfeksiyonlar)
  • Annede sıvı kaybı

Oligohidramniyos annede erken doğum ve sezeryan oranlarında artışa sebep olurken, bebekte ölümlere sebep olur. Bu oran %40-88 arasında bildirilmektedir. Akciğer gelişiminin geri kalması, gelişme geriliği, iskelet deformasyonları sık gözlenir. 2 haftadan uzun süren oligohidramniyoslarda yenidoğan ölümleri %90 olarak bildirilmektedir.

Tedavide amaç, sebebi aydınlatmak, bebek açısından ölümcül anomalileri taramak ve prognozu iyileştirme adına girişimlerde bulunulur. Bunlar anneyi hidrate etmek (sıvı miktarını arttırmak), amniyon mayisini dışarıdan sıvı takviyesi ile arttırmak gibi girişimler olabilir. Ancak tüm bunları uygularken, girişimler esnasında gelişebilecek komplikasyonların ( fetal kayıp, enfeksiyonlar) ciddiyeti aile ile detaylı görüşülmelidir.

Her ikisi de anne, fetus ve yenidoğan sağlığını riske atabilecek bulgulardır.